Hoe kan het dat een verhaal je op het ene moment in je leven koud laat en op een later moment plots raakt? In 2022 gaf ik de podcastserie Welcome to Provincetown een eerste kans. Ik vermoed dat ik ernaar luisterde met mijn toenmalige vriend, tijdens het koken of de afwas.

In de tiendelige serie doet podcastmaker Mitra Kaboli – met hulp van Emily Forman en Benjamin Riskin – verslag van een zomer in het Amerikaanse Provincetown, een bij de homogemeenschap populair vakantieoord. Het ligt op het uiterste puntje van een schiereiland dat vanaf de kust van Massachusetts de Atlantische Oceaan insteekt. “A community at the end of the world”, zo noemt Kaboli het plaatsje, waar in de winter ongeveer drieduizend mensen wonen, maar dat in de zomer explodeert en wel zestigduizend mensen herbergt.

Kaboli dook in de levens van kunstenaars, dragartiesten en andere mensen die in dit queer-mekka werken. Hoe is het om daar te leven? “This summer I was hoping to unlock the secrets of growing old and gay. Unrestricted by the norms of a straight life”, zo horen we Kaboli zeggen in de eerste aflevering. Klinkt als iets wat mijn vriend en ik leuk vinden. Toch hielden we het in de keuken niet langer dan twee afleveringen vol: we konden onze aandacht er niet bij houden.

Het is drie jaar later. Ik raak compleet verslingerd aan de serie. Fietsend over de Amsterdamse grachten luister ik via mijn oortjes aflevering na aflevering. Als ik op mijn plaats van bestemming ben aangekomen, blijf ik soms een paar minuten naast mijn fiets staan om nog net een stukje extra te horen. Kaboli meandert door de straten van P-town, door haar geschiedenis en de zomers van een aantal mensen die zij ontmoet.

• Qya Cristál: een dragartiest en zangeres, de it-girl van de zomer.

• Kristen Becker: een comedian die elke zomer een aantal jonge queers uit minder tolerante milieus naar P-town haalt voor de zomer van hun leven.

• Ethan en Stacy Star: twee deelnemers van Beckers programma, allebei met een totaal verschillende levenshouding: de een is een stille dromer, de ander een luide klager.

• En Sonny: een late twintiger die tijdens de coronapandemie zijn baan in Boston verloor en naar de kustplaats is gekomen om te werken in een brouwerij en te genieten van een “dumb slut summer”.

Misschien waardeer ik de serie nu wel meer dan drie jaar geleden, omdat ik sindsdien zelf audioverhalen heb gemaakt en hoor hoe knap de serie in elkaar is gezet. Kaboli vertelt in een van de bonusafleveringen dat ze maar liefst tweehonderd uur aan audio had opgenomen. In totaal duurt de serie zo’n zes uur. Dat zijn een hoop keuzes en knipjes. Toch klinkt het geheel organisch: de verschillende delen van de vertelling volgen elkaar op een vanzelfsprekend voelende manier op, alsof het verhaal zich zo heeft aangediend.

Een voorbeeld uit het begin van de eerste aflevering laat zien wat ik bedoel. Je hoort het geluid van de zee en daarna de stem van Kaboli met op de achtergrond het geluid van een drukke boulevard. Ze beschrijft hoe het stadje in elkaar steekt.

“First, a lay of the land. P-town is basically two streets connected by a lot of other tiny streets. The one you need to remember is Commercial, it’s the main drag with most of the shops and restaurants.”

Ze benoemt specifieke plekken – een monument, een kunstgalerij – alsof ze ervoor wil zorgen dat je als medebezoeker de weg niet kwijtraakt. Dan stapt ze over van de ietwat abstracte plattegrond naar het concrete zomerleven in Provincetown.

“It’s the beginning of summer and Commercial Street is already brimming with bodies.
Bachelorette parties.”

Je hoort schreeuwende vrouwen, interacties tussen vakantiegangers en locals op straat.

“Gaggles of friends dressed in themes, of various commitment levels. A group all wearing caftans, another in head-to-toe tennis outfits and then just… a crew in wigs.”

Kaboli weeft er vast een grappige observatie doorheen.

“Gays love a theme. A truth that I was confronted with very quickly.”

En vervolgt met het beschrijven van de winkels in de straten. Dat zou droge materie kunnen zijn, maar ze doet het op zo’n manier dat je meteen doorhebt met wat voor plek je van doen hebt. 

“… like Who’s that Doggie in That Window – a shop that will put a picture of your pet on anything. There’s also an entire store devoted to espadrilles. It’s rumored that Betsy Devos loves espadrilles so much that she bought them clean out while yachting around the Cape.”

Onder de laatste zin hoor je op straat pianoklanken en gezang uit een club komen, waardoor je als luisteraar al wordt voorbereid op waar Kaboli vervolgens ook naartoe beweegt.

“A big part of Provincetown summer is performance. You can see a live show every night of the week if you want. When you walk down Commercial Street, music pours out from many of the restaurants, which also double as cabarets.”

Kaboli zet snel en overtuigend een sfeer en een omgeving neer om de luisteraar vervolgens mee te nemen naar een specifiek moment op die plek.

“Right now, it’s 7pm and the drag queens are hawking their shows.”

Iemand op straat roept:

“Showgirls, showgirls, showgirls!”

Kaboli gebruikt haast cinematografische technieken om de luisteraar in nog geen drie minuten veel te laten beleven. Inzoomen. Uitzoomen. Close-ups. Een tracking shot. Voice-over. Een heel precieze montage. En dan, bam, zijn we aangekomen op de plek waar de scène zich afspeelt: een kleedkamer waar we worden voorgesteld aan Qya Cristál die zich klaarmaakt voor een optreden.

Tijdens het luisteren is mijn aandacht voortdurend in en om Provincetown. In de podcast wordt maar weinig muziek ingezet: het sound design bestaat hoofdzakelijk uit de geluiden die Kaboli er opnam: feestjes, straatgeluiden, de geluiden van werk- en woonplekken, de zee, de wind. Ook vertellen personages vaak zelf hoe ze eruitzien en wat ze aan het doen zijn. En bovendien heeft Kaboli oog voor beeldende details. Zo beschrijft ze haar eerste ontmoeting met Cristál na een optreden, hoe iemand hun gesprek verstoorde, maar hoe Cristál haar hand bleef vasthouden totdat ze hun gesprek weer konden vervolgen.

Een podcast over een plek dus. Maar een plek kent van zichzelf geen spannende verhaalstructuur. Misschien haakte ik daarom drie jaar geleden wel af. Voor dit verhaal is aandacht nodig. En die aandacht konden mijn vriend en ik in de keuken niet opbrengen. Maar, zo ontdek ik drie jaar later, als ik die aandacht wel heb, dan biedt de podcast veel moois.

In de loop van de geschiedenis hebben allerlei natuurkrachten het schiereiland waar Provincetown op ligt haar huidige vorm gegeven. Geologie, golfstromen, eb en vloed, de wind: ze hebben allemaal invloed op het leven dat in en om het stadje mogelijk is. Een plek als een optelsom van geografie en gelaagde geschiedenissen. Het is de afgelegen ligging die de plek ooit zo’n aantrekkelijk vluchtoord maakte voor zonderlinge kunstenaars en later voor homo’s en lesbiennes. Voor mensen op zoek naar een schuilplek, een plek om op adem te komen en zich te ontwikkelen. Voor de mensen die Kaboli volgt.

Hun verhalen zijn uiteindelijk de kracht van de podcastserie. Kaboli kwam ze min of meer toevallig tegen. Hun dromen vormen de ruggengraat van de serie. De serie gaat over stoeiende, proberende mensen, mensen in overgangsfases, kunstenaars die iets proberen te maken van de wereld, queers die proberen uit te vinden hoe je goed oud kunt worden. Dat gaat met vallen en opstaan. Grote blunders en kleine succesjes volgen elkaar op, eerlijk en liefdevol in beeld gebracht en becommentarieerd door Kaboli. Het is troostrijk om je eigen pogingen in het leven met diezelfde zachte houding te bezien.

Terwijl Kaboli verslag doet van haar zomer en vertelt over haar nieuwe vrienden, doet ze ook iets anders: ze brengt op een subtiele manier zichzelf in beeld. Ze geeft de luisteraar net genoeg aanwijzingen om zich ook verbonden met haar te voelen. Al vrij snel in de serie ontvalt haar dat ze een aantal jaar geleden zelf ‘de heteroseksuele kant van haar biseksualiteit heeft verlaten’. We leren dat ze verkeert in een ‘transitiefase’. En luisterend naar de zorgen van Sonny begrijpt ze hoe moeilijk het kan zijn om een queerleven op te bouwen zonder de traditionele ankerpunten die het traditionele, heteroseksuele leven te bieden heeft:

“This rings so true to me. On the one hand, being gay is totally fabulous: the best parties, mingling with artists and culture makers, the auntie with good taste. But on the other hand, it feels so lonely. I don’t even know where I want to live, let alone if I want long term partnership or kids. So, I worry about who’s gonna be around when I get old.”

Ik hoor mezelf terug in de manier waarop Kaboli praat met de mensen die ze ontmoet, de manier waarop ze hen portretteert en tegelijk zelf zoekt naar haar weg in het leven. Blijkbaar heb ik ook behoefte aan op adem komen. Ik merk hoe heerlijk ik het plots vind om te luisteren naar de pogingen van anderen om buiten de gebaande paden iets van hun leven te maken. Misschien was de podcast op dit moment in mijn leven wel voor mij wat Provincetown een paar jaar geleden was voor Kaboli. 

Drie jaar later. De afwas doe ik tegenwoordig alleen. Al hoor ik via mijn oortjes de bewoners van Provincetown. Kaboli doet een poging haar podcast af te ronden. 

“At my age especially, 35, it feels like things just don’t happen by accident anymore. You do not accidentally end up 50 miles into the Atlantic Ocean, underneath the deck of a hotel, sucking dick at 2 a.m. Or, in my case, watching the moonrise on a beach with my friends. I wanted to come here and bask in the joy, beauty, and pleasure of queer life. And I did.”

Ik droog mijn borden, glazen, bestek. En glimlach om wat ik hoor. De schoonheid van de mens die ondanks alles iets probeert.

“And I hope long after I’m gone, P-town will still be here for anyone who needs it.”

Ik ben blij dat de podcast drie jaar lang op me heeft gewacht.

Ignace Schoot is een van de deelnemers aan Van A, naar B, naar Podcast, twee schrijflabs ontwikkeld door Domein voor Kunstkritiek en Podcastnetwerk om een gegronde kritiek voor podcasts en audioverhalen te stimuleren. Mediapartner is De Groene Amsterdammer, host is ILFU, presentatiepartner is OORZAKEN Festival. De schrijflabs worden financieel mede mogelijk gemaakt door de Gemeente Utrecht en het K.F. Hein Fonds. Lees ook de andere teksten van de deelnemers op de website van De Groene Amsterdammer en in dit dossier.